การพัฒนาสังคมและการเสริมคุณภาพชีวิตของประชาชน

นอกเหนือไปจากการพัฒนาสังคมการงานสำหรับเพิ่มปริมาณรายรับซึ่งเป็นเรื่องราวเศรษฐกิจภายในครัวเรือนอันส่งผลแก่เศรษฐกิจมหภาคแล้ว โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริทุกโครงการจะเสริมเรื่องราวของการพัฒนาสังคมพร้อมทั้งการเสริมคุณภาพชีวิตของประชากรเข้าไว้ด้วยเป็นสำคัญโดยถือหลักการมอบมวลมนุษย์ที่มีส่วนได้ส่วนเสียภายในท้องถิ่นนั่นเองได้เข้ามาร่วมมีส่วนในการตัดสินใจด้วยตนเองตั้งแต่เริ่มทำโครงการ วิธีการนี้เป็นที่รู้จักกันดีในฝ่ายนักพัฒนาสังคมตามโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ เนื่องจากทรงเรียกกระบวนการนี้ว่าเป็นการระเบิดจากข้างใน คือ ประชาชนผู้มีส่วนได้ส่วนเสียนั้นเป็นผู้ถือวิธีการของตนเองเพื่อที่จะเลือกสรรวิถีทางการก้าวหน้าและพร้อมที่จะรับกระแสของการพัฒนาจากภายนอกที่จะมีเข้ามาในภายภาคหน้า หากวิเคราะห์ถึงการปฏิบัติงานในโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริอย่างเจาะลึกแล้วจะมองเห็นได้เด่นชัดว่าพระองค์ทรงใช้หลักของการประชาพิจารณ์มานานนับเป็นเวลาหลายสิบปีก่อนจะเป็นที่รู้จักกันแพร่หลายและเริ่มกระทำกันอย่างกว้างขวาง ในขณะนี้วิธีการทำประชาพิจารณ์ของพระองค์นั้นเป็นแนวทางที่เรียบง่ายและตรงไปตรงมาโดยที่จะทรงชี้แจงถึงวัตถุประสงค์และบทสรุปที่จะได้จากโครงการพัฒนาสังคมกับประชาชนที่มาเฝ้าดูโอบล้อมอยู่ ภายหลังจะทรงถามถึงความเต็มใจพร้อมทั้งฝ่ายที่จะจำเป็นจะต้องเสียสละในขณะนั้น

นอกจากเรื่องทางเศรษฐกิจและการยกฐานะรายได้ของประชากรแล้วอีกทั้งปรากฎเรื่องของการพัฒนาสังคม การสร้างความแข็งแกร่งมั่นคงให้กับท้องที่ การเสริมสร้างคุณภาพชีวิตในทางขององค์รวมตลอดจนเรื่องราวของกลุ่มจิตวิทยาวิถีชีวิตเมืองไทยพร้อมกับวัฒนธรรมอีกด้วย ภายในท้องที่พัฒนาสังคมสถานที่วัดมงคลชัยพัฒนา อ.เมือง จังหวัดสระบุรี นั้นนอกจากการชี้นำแนวความคิดใหม่ตามที่ได้เสนอไว้ทีแรกไปศึกษาทดสอบเพื่อให้เป็นแบบฉบับแล้วยังเติมรวมทั้งเรื่องราวการชี้นำวิถีชีวิตไทยที่ดีงามในสมัยก่อนรื้อฟื้นขึ้นมาใหม่ด้วย โดยได้พระราชทานพระราชดำริให้จัดเตรียมก่อสร้างศาลาอเนกประสงค์เพื่อที่จะให้พระภิกษุ ประชาชน พร้อมทั้งส่วนราชการได้เจอะเจอเปลี่ยนพัฒนาสังคมวิชาและแก้ไขปัญหาของท้องถิ่นร่วมใจไม่ว่าจะเป็นปัญหาด้านการเลี้ยงชีพและอุปสรรคในชีวิตอื่น ๆ ในประเภทของสามประสาน ที่พักอาศัย วัดวาอาราม และราชการอีกด้วย ซึ่งวิถีชีวิตไทยในลักษณะนี้น่าจะคงอยู่และดูแลรักษาไว้ให้มีอยู่ต่อไปภายในสังคมประเทศไทย แนวคิดเหล่านี้ได้สะท้อนให้มองเห็นพระวิสัยทัศน์และพระสติปัญญาที่ลุ่มลึก